T�rkiye

Bahçe Mahallesi Tarihçesi

Bahçe Mahallesinin tarihi Kemaliye (Eğin) tarihi ile aynıdır. Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölümünde, Erzincan’a bağlı küçük bir İlçe olan Kemaliye, Erzincan, Malatya, Elazığ il sınırlarının birleştiği noktada yer alır. Kemaliye İlçesi doğuda Tunceli’nin ovacık, batıda Sivas’ın Divriği, Güneyde Malatya’nın Arapkir, Elazığ’ın Ağın, Tunceli’nin Çemişgezek, Kuzeyde Erzincan ’ın İliç ilçeleriyle komşudur. Munzur dağlarının Batı yönünde kalan İlçe merkezi, Fırat nehrinin en büyük kollarından olan Karasu’nun batısında Kuzey-Güney yönünde kıyı boyunca yükselen yamaca kurulmuştur.

Kemaliye ‘nin tarihi hakkında bilgi veren kaynakların hemen-hemen hepsi, bölgedeki ilk yerleşimleri Roma dönemine kadar indirmektedir. Bir ara Pers’lerin istilasına uğrayan bölge, Müslüman Araplar tarafından VII. yüzyıl ’ın ortalarında fethedilmiştir. Bundan sonra uzun yıllar Arap-Bizans mücadelesi ’ne sahne olan Kemaliye çevresinde Türk hakimiyeti 1071 den sonra başlamıştır. Anadolu Selçukluları’nın 1243 yılındaki Kösedağ savaşında yenilmesinden sonra Moğol hakimiyetine giren bölge, Osmanlı idaresiyle Çelebi Mehmed zamanında (1413- 1421) tanışmıştır. XVII. yüzyılda Sivas eyaletine bağlı kaza merkezi olan Kemaliye, daha sonra Diyarbakır ve Mamur et-ül aziz vilayetine bağlanmış, 1876 yılından sonra Harput merkez sancağına bağlı kaza merkezi olmuştur.

XIX. yüzyıldan itibaren bölgeyi ziyaret eden Batılı seyyahların ve Osmanlı İl yıllıkları olan Salnamelerin verdiği bilgilerden o dönemde Kemaliye’nin tarımla uğraşan Müslümanlar ve ticaretle uğraşan Hıristiyan Ermenilerden meydana geldiği ve 10.000 in üzerinde nüfusu olduğu bilinmektedir.

1922 yılında adı Kemaliye olarak değiştirilen ilçe Cumhuriyet’in ilanından sonra 1926 yılında Malatya’ya,1938 yılında da Erzincan a bağlanmıştır. Eğitim düzeyi yüksek insanları, zengin Folklörü, önemli, bir turizm potansiyeli sayılabilecek güzellikleri, Osmanlı dan miras alınarak günümüze orijinalliğini yitirmeden gelen mimari dokusu ve tarihi eserleri ile Kemaliye, görülmeye değer bir İlçedir.

Bahçe Mahallesi, Kemaliye ( Eğin) in güneybatısına düşen en uzak Mahallesidir. Merkeze uzaklığı yaklaşık 5 km ‘dir. Eğin ‘in tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. Bahçe Mahallesi’nin tarihi de oldukça eski olup eldeki kayıtlara göre 1635 yılında Zülfikar Ağa tarafından yaptırılan konak bu günlere kadar gelmiştir. Çeşitli kaynaklarda bu konaktan bahsedilmektedir.
1624-1640 tarihleri arasında padişah IV. Murat Zülfikar Ağa’ya emir vererek Bahçe Mahallesi Camisinin ve Taşdibi Camisi’nin yaptırılmasını, bunların mum ve yağ ihtiyacının da konaktan karşılanmasını istemiştir. Konağın güneybatısına isabet eden cami 1836 yılında Zülfikaroğlu Mehmet tarafından yeniden elden geçirilmiştir. 1955’ ten sonraki yıllarda minare ve çatı saç ile kaplanarak bu günkü halini almıştır.

Bahçe Mahallesi’nin mimarisi Eğin mimarisiyle aynıdır. Genelde evler üç katlıdır. Zemin kat hayvanlar için ayrılmıştır. Küçük ve büyükbaş hayvanlar beslenerek ev ihtiyaçlarının karşılanması sağlanmaktadır. Bu mekanda hayvanların kışlık yem odaları da bulunmaktadır. Hayvanların ve kış aylarında ahırda muhafaza edilen gübrelerin yaydığı ısıdan da böylece üst katların istifade edebilme olanağı vardır. Bu bölümden birinci kata ahşap bir merdivenle çıkılır.

Birinci katta divanhane (sohbet odası), kışlık odalar, selamlık (büyük oda), kiler, mutfak, ve tuvalet bulunmaktadır. Birinci kattan yazlık kata ahşap merdivenle çıkılır. Burada da yazlık oda, mutfak, kiler ve dam denilen kısım vardır. Damın etrafı çevrilidir. Çocukların düşmesinin engellenmesi sağlanmıştır.Yaz aylarında bu damda yatılmaktadır.Bu kattan ahşaptan yapılan seyyar merdivenle yazlık katın damına çıkılır. İhtiyaç olmadığı zamanlar bu merdiven kaldırılır. Çocukların çıkması ve düşmesinin engellenmesi böylece sağlanmış olur. Bu dam genelde pekmez ve pestil yapılırken kullanılır. Damların tabanı rıhtım taşlarıyla örülüdür. Kış aylarında akmasını engellemek için loğ denilen yuvarlak ve ağır taş gezdirilir. Kod farkı olan evlerde arka kısma yazlık kattan mutlaka kapı açılmıştır. Burada yazlık ocaklar kuruludur ve yemekler burada pişer. Pekmez ve pestil kazanları buraya kurulur. Pestil ve pekmez pişirme mahallede bir şenlik havası yaratır ve herkes birbirine yardıma koşar. Pestillerin bezden ayırımla işi de yine komşuların yardımlaşması ile gerçekleşir.

Hazırlayan: Nihat ÖZGENEL